Tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị táo bón mãn tính nguyên phátⅡ
Aug 14, 2023
Các triệu chứng của táo bón mãn tính thường không đặc hiệu như phân cứng, đại tiện không hết, tắc nghẽn hậu môn trực tràng,… Theo tiêu chuẩn chẩn đoán mới nhất của Rome IV, việc chẩn đoán táo bón mãn tính cần thực hiện theo 5 bước sau:
① lịch sử lâm sàng;
② Khám thực thể;
③ càng ít xét nghiệm càng tốt;
④ nội soi hoặc các xét nghiệm khác; cơ chế sinh lý bệnh.
Clinicians should first rule out organic diseases that can cause constipation, such as colorectal cancer, which are usually accompanied by some specific alarm signs, including blood in the stool, unexplained weight loss (>10% trong vòng 3 tháng), sốt, Tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư đại trực tràng hoặc các triệu chứng mới xuất hiện sau 50 tuổi, v.v.
Bấm vào Cistanche để giảm táo bón
(1) Bệnh sử và khám lâm sàng
Táo bón có thể là thứ phát do nhiều bệnh hoặc do thuốc, vì vậy việc xác định nguyên nhân gây táo bón là rất quan trọng. Bệnh sử chi tiết nên bao gồm thời gian xuất hiện các triệu chứng, tần suất đi tiêu, các triệu chứng liên quan như đau bụng, đầy hơi và giảm đau sau khi đại tiện. Ngoài ra, nó cũng nên bao gồm số lượng, hình dạng, độ dày và nỗ lực đại tiện. Tiền sử dùng thuốc, tiền sử phẫu thuật, tiền sử bệnh tật, tiền sử hút thuốc và tiền sử lạm dụng thuốc cũng liên quan chặt chẽ đến việc xuất hiện táo bón và cũng nên được đưa vào lịch sử y tế.
Khám trực tràng bằng kỹ thuật số rất quan trọng trong việc đánh giá bệnh nhân táo bón, để loại trừ khối trực tràng hoặc nguyên nhân cơ học khác gây tắc nghẽn (ví dụ, hẹp hậu môn, sa trực tràng, lồng ruột), để quan sát đáy chậu khi nghỉ ngơi và trong quá trình đại tiện căng thẳng, đánh giá tình trạng đại tiện Chức năng này cũng có thể được sử dụng trong chẩn đoán rối loạn chức năng sàn chậu. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng độ nhạy của thăm khám trực tràng bằng kỹ thuật số để chẩn đoán rối loạn chức năng sàn chậu là 75,9% và độ đặc hiệu là 87.0% [11].
(2) Kiểm tra trong phòng thí nghiệm
Trước khi chẩn đoán phân loại táo bón, cần thực hiện chức năng tuyến giáp hoặc xét nghiệm canxi máu dựa trên bệnh sử và khám thực thể để loại trừ táo bón thứ phát do các bệnh khác gây ra. Nội soi sàng lọc nên được thực hiện cho tất cả bệnh nhân có dấu hiệu cảnh báo hoặc tuổi > 50. Kiểm tra để loại trừ các tổn thương tắc nghẽn đại tràng hoặc tổn thương viêm. Các nghiên cứu hình ảnh như chụp đại tiện bằng bari trực tràng và cộng hưởng từ cũng rất hữu ích trong chẩn đoán rối loạn chức năng hậu môn trực tràng (rối loạn đại tiện phối hợp) và các bất thường về giải phẫu.
(3) Kiểm tra chức năng hậu môn trực tràng
Có sự trùng lặp đáng kể về các triệu chứng được thể hiện giữa các loại táo bón khác nhau. Trong thực hành lâm sàng, việc xác định kiểu hình lâm sàng là không cần thiết, nhưng những bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp điều trị theo kinh nghiệm hợp lý (ví dụ bổ sung chất xơ, thuốc nhuận tràng thẩm thấu) nên được đánh giá chẩn đoán để xác định các loại táo bón. Việc xác định các phân nhóm có thể mở đường cho việc điều trị và tiên lượng bệnh, đặc biệt trong trường hợp liệu pháp điều trị đầu tay thất bại.
1. Xét nghiệm tống bóng ra ngoài: Xét nghiệm tống bóng ra ngoài đơn giản và đáng tin cậy, có thể được sử dụng để chẩn đoán rối loạn làm rỗng trực tràng [12]. Đồng thời, phương pháp này còn có những hạn chế nhất định như không phân biệt được nguyên nhân chức năng và giải phẫu của tình trạng rối loạn làm rỗng trực tràng và kết quả bất thường cần xét nghiệm bổ sung; kết quả bình thường không loại trừ hoàn toàn các rối loạn phối hợp co cơ sàn chậu có thể xảy ra.
2. Đo áp lực hậu môn/hậu môn trực tràng: Đo áp lực hậu môn trực tràng thông thường và áp lực hậu môn trực tràng có độ phân giải cao là các phương pháp sinh lý để đánh giá trương lực cơ vòng hậu môn lúc nghỉ và co bóp, phản xạ trực tràng hậu môn, cảm giác trực tràng và sự thay đổi áp lực khi đại tiện. Các xét nghiệm giúp xác định rối loạn chức năng trực tràng và sàn chậu hoặc ngưỡng cảm giác trực tràng bất thường. Độ dốc áp lực hậu môn trực tràng có thể được sử dụng như một chỉ số hữu ích để chẩn đoán rối loạn đồng vận đại tiện, nhưng có sự chồng chéo lớn trong tất cả các thông số đo áp lực hậu môn trực tràng giữa bệnh nhân táo bón và tình nguyện viên khỏe mạnh, do đó, giá trị chẩn đoán tổng thể của kỹ thuật này bị hạn chế [13], và phải kết hợp với các dấu hiệu lâm sàng (tiền sử bệnh, khám thực thể). Đo áp lực đại tràng có thể đo lường sự thay đổi áp lực đại tràng ở trạng thái nghỉ ngơi và sau khi được kích thích bằng thức ăn và thuốc. Bệnh nhân bị táo bón vận chuyển chậm không đáp ứng tốt với điều trị bằng thuốc có thể được xem xét đo áp lực đại tràng. Tuy nhiên, do khó thực hiện phương pháp này và có sự khác biệt về biểu hiện đường ruột nên hiện nay chưa có tiêu chuẩn chính xác và chỉ được sử dụng như một công cụ nghiên cứu chứ không phải là một hạng mục khám lâm sàng.
3. Xét nghiệm vận chuyển đại tràng: Xét nghiệm vận chuyển đại tràng có thể được phát hiện bằng nhiều cách và phương pháp được sử dụng rộng rãi nhất trong thực hành lâm sàng là phát hiện các dấu hiệu cản quang. Xét nghiệm đo toàn bộ thời gian vận chuyển qua ruột, không chỉ thời gian vận chuyển qua ruột, mặc dù thời gian vận chuyển sau chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng thời gian vận chuyển qua ruột. Phương pháp đơn giản và được sử dụng rộng rãi nhất trong thực hành lâm sàng là phương pháp Hinton: bệnh nhân uống 1 viên nang chứa 20–24 dấu hiệu cản quang trong cùng một ngày, sau đó chụp 1 phim X-quang bụng vào ngày thứ 5. Nếu vẫn còn hơn 20% điểm đánh dấu, nó có thể được chẩn đoán là vận chuyển đại tràng chậm; nếu dấu hiệu còn sót lại tập trung ở trực tràng, nó có thể được chẩn đoán là táo bón tắc nghẽn đường ra. Tính đơn giản tương đối, chi phí thấp và tính sẵn có rộng rãi là những đặc điểm được chấp nhận nhất của việc phát hiện chất đánh dấu cản quang, tuy nhiên lại dẫn đến phơi nhiễm phóng xạ nhiều hơn và phải đến bệnh viện nhiều hơn.
Xạ hình cũng có thể được sử dụng để đo thời gian vận chuyển qua đại tràng. Phương pháp này yêu cầu cho uống các chất đồng vị phóng xạ có thời gian bán hủy dài hơn như 111In hoặc 99Tc, đồng thời thực hiện chụp ảnh hạt nhân theo thời gian, để tính toán thời gian đi qua một đoạn ruột nhất định. Mặc dù phương pháp này có thể phát hiện thời gian vận chuyển của từng đoạn ruột kết nhưng lại tốn kém và khó phổ biến ở giai đoạn này.
Một phương pháp khác để phát hiện thời gian vận chuyển trong ruột là thử nghiệm viên nang chuyển động không dây, có thể đo độ pH, áp suất và nhiệt độ của toàn bộ đường tiêu hóa thông qua viên nang không dây để đánh giá chức năng vận chuyển đường ruột. Viên nang cũng có thể phát hiện cường độ co bóp dọc theo đường tiêu hóa, nhưng không phát hiện được hướng truyền của nó. Hiện nay, phương pháp này đã được các chuyên gia thần kinh và vận động đường tiêu hóa của Mỹ và Châu Âu khuyến nghị để phát hiện chức năng vận chuyển đại tràng [14].
Thuốc thảo dược tự nhiên giúp giảm táo bón-Cistanche
Cistanche là một chi thực vật ký sinh thuộc họ Orobanchaceae. Những loại cây này được biết đến với đặc tính chữa bệnh và đã được sử dụng trong Y học cổ truyền Trung Quốc (TCM) trong nhiều thế kỷ. Các loài Cistanche chủ yếu được tìm thấy ở các vùng khô cằn và sa mạc ở Trung Quốc, Mông Cổ và các khu vực khác ở Trung Á. Cây Cistanche có đặc điểm là có thân màu vàng, nhiều thịt và được đánh giá cao vì lợi ích tiềm tàng cho sức khỏe. Trong TCM, Cistanche được cho là có đặc tính bổ và thường được sử dụng để nuôi dưỡng thận, tăng cường sinh lực và hỗ trợ chức năng tình dục. Nó cũng được sử dụng để giải quyết các vấn đề liên quan đến lão hóa, mệt mỏi và sức khỏe tổng thể. Trong khi Cistanche có lịch sử sử dụng lâu dài trong y học cổ truyền, nghiên cứu khoa học về hiệu quả và độ an toàn của nó vẫn đang được tiến hành và còn hạn chế. Tuy nhiên, nó được biết là có chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học khác nhau như phenylethanoid glycoside, iridoids, lignan và polysaccharides, có thể góp phần vào tác dụng chữa bệnh của nó.
Wecistanche'sbể chứa nướcbột, bể chứa nướcmáy tính bảng, bể chứa nướcviên nangvà các sản phẩm khác được phát triển bằng cách sử dụngsa mạcbể chứa nướclàm nguyên liệu đều có tác dụng tốt trong việc giảm táo bón. Cơ chế cụ thể như sau: Cistanche được cho là có lợi ích tiềm năng trong việc giảm táo bón dựa trên cách sử dụng truyền thống và một số hợp chất nhất định mà nó chứa. Mặc dù nghiên cứu khoa học cụ thể về tác dụng của Cistanche đối với táo bón còn hạn chế, nhưng nó được cho là có nhiều cơ chế có thể góp phần tạo nên tiềm năng giảm táo bón. Tác dụng nhuận tràng:Cistanchetừ lâu đã được sử dụng trong Y học cổ truyền Trung Quốc như một phương thuốc chữa táo bón. Nó được cho là có tác dụng nhuận tràng nhẹ, có thể giúp thúc đẩy nhu động ruột và gây táo bón. Tác dụng này có thể là do các hợp chất khác nhau được tìm thấy trong Cistanche, chẳng hạn như glycoside phenylethanoid và polysacarit. Làm ẩm đường ruột: Dựa trên cách sử dụng truyền thống, Cistanche được coi là có đặc tính giữ ẩm, đặc biệt nhắm vào đường ruột. Bằng cách thúc đẩy quá trình hydrat hóa và bôi trơn ruột, nó có thể giúp làm mềm các dụng cụ và tạo điều kiện cho việc đi lại dễ dàng hơn, do đó làm giảm táo bón. Tác dụng chống viêm: Táo bón đôi khi có thể liên quan đến tình trạng viêm ở đường tiêu hóa. Cistanche chứa một số hợp chất nhất định, bao gồm phenylethanoid glycoside và lignan, được cho là có đặc tính chống viêm. Bằng cách giảm viêm trong ruột, nó có thể giúp cải thiện nhu động ruột đều đặn và giảm táo bón.